ردپاي کودتاي 28 مرداد 1332 در استان البرز

 



 


جاي جيپ شعبان بي‌مخ هنوز بر در خانه مصدق باقي است




سه‌شنبه 28 مرداد 1399 / 01:12 / دسته‌بندي: البرز / کد خبر: 99052820415 / خبرنگار: 50022


ايسنا / البرز: امروز کودتاي 25 تا 28 مرداد 1332، 67 ساله شد، کودتايي که در تهران به وقوع پيوست اما برخي آثار آن پس از سال‌ها هنوز در البرز باقيست، مثل درب خانه ويران شده مصدق که بر اثر برخورد جيپ شعبان بي مخ خم شده يا خانه‌اي که مصدق دوران حصر بعد از کودتا تا پايان عمر را در آن سپري کرد و البته مهمتر از همه جنازه مصدق که در همان خانه به امانت سپرده شده چون شاه گفته بود «زنده و مرده‌اش احمدآباد» مصادف با اين تاريخ، دکتر حسين عسکري نويسنده و البرزپژوه در يادداشتي براي ايسنا، نوشت:


67 سال از کودتاي آمريکايي، انگليسي و پهلوي در روز 28 مرداد 1332 گذشت. کودتايي پيچيده که منجر به سقوط دولت قانوني ايران شد. محمدرضا شاه که از کشور گريخته بود بار ديگر برگشت و نيروهاي ملي مذهبي با مشت آهنين حکومت پهلوي سرکوب، زنداني و يا منزوي شدند. دکتر محمد مصدق هم در يک دادگاه نظامي فرمايشي به سه سال زندان انفرادي در لشکر 2 زرهي محکوم شد. اخيراً بخش هايي از اسناد مربوط به کودتا از حالت طبقه‌بندي خارج شده و تعدادي از آنها در «وب سايت آرشيو امنيت ملي آمريکا» قابل مشاهده است. اين اسناد به صراحت دخالت استعمار و استبداد در براندازي دولت مردمي ايران را تأييد مي‌کند. پس از کودتا، 25 سال ديگر حکومت پهلوي ادامه پيدا کرد البته با کمک سازمان اطلاعات و امنيت (ساواک) و غلبه رويکردهاي امنيتي و اطلاعاتي. حضرت آيت الله اي رهبر معظم انقلاب در تحليل کودتاي 28 مرداد فرموده اند: «غربي‌ها به او (محمدرضا شاه) کمک کردند تا بتواند يک حکومت ملي را سرنگون کند، غربي‌ها خودشان مستقيماً در 28 مرداد حکومت مصدق را - که يک حکومت ملي بود، کاري به اعتقادات مصدق ندارم، بالاخره حکومت ملي بود - سرنگون کردند.» با جست و جو در منابع مکتوب و اسناد برجاي مانده، مي توان ردپاهايي از اين کودتا را در استان البرز پي گرفت:


1. دکتر مصدق پس از گذراندن حبس انفرادي سه ساله، به جاي اين که آزاد شود از 13 مرداد 1335 تا 14 اسفند 1345 به روستاي احمدآباد از توابع شهرستان نظرآباد در استان البرز تبعيد شد. تبعيدي رنج‌آور که مشمول آزارها و نظارت‌هاي سخت گيرانه ساواک بود. اين تبعيد بر اساس اسناد محرمانه وزارت خارجه آمريکا به تدبير و توصيه سازمان جاسوسي آن کشور موسوم به «سيا» انجام شده بود.


2. نوچه‌هاي شعبان جعفري مشهور به بي مخ که پس از کودتا، عنوان «تاجبخش» را از شاه دريافت کرده بود، گاه و بيگاه با طراحي و هدايت ساواک در پوسته مردم به احمدآباد مي آمدند و با شعارها و دشنام هايشان مصدق را آزار مي‌دادند. پس از اين فشارهاي رواني بود که ساواک حلقه حصر را تنگ تر کرد به طوري که در اواخر تبعيد منتهي به مرگ، مصدق براي ديدار با خانواده‌اش نيز تحت فشار و تدابير پيچيده امنيتي بود. او وصيت کرده بود در کنار مزار شهداي 30 تير 1331 به خاک سپرده شود اما شاه اجازه نداد و پيکرش اماني در احمدآباد به خاک سپرده شد. از سال 1345 تا آستانه پيروزي انقلاب اسلامي، اين بار قبر مصدق در حلقه امنيتي ساواک قرار گرفته بود. اسناد برجاي مانده نشان مي‌دهد که چگونه نيروهاي مخالف حکومت پهلوي در احمدآباد مورد آزار مأموران ساواک قرار گرفته‌اند.


3. بازرگان سياسي «عبدالله مقدم» بنيانگذار کارخانجات نساجي در شهر نظرآباد، مخالف دکتر مصدق بود و از نزديکان به محافل قدرت و ثروت حکومت پهلوي به شمار مي رفت. اين تقابل مقدم با مصدق از اتاق بازرگاني ايران آغاز شده بود. همين مخالفت‌ها، باعث شد که مقدم در سال هاي پس از کودتا، آشکارا و رسماً از شعبان جعفري (بي‌مخ) که از عوامل اجرايي کودتا به شمار مي رفت دعوت کرده و از او در شهر نظرآباد بسان مقامات دولتي استقبال و پذيرايي کند. البته اين ديدار، بازديدهاي مقدم و همکارانش از زورخانه شعبان را در پي داشت. بخشي از عکس‌هاي يادگاري مقدم و شعبان در آرشيو آقاي کريم توسليان (دايرکننده نخستين عکاسي نظرآباد) قابل مشاهده است.


4. پس از کودتا، خانه مصدق در تهران تخريب شد و بخشي از آجرها و درب آن خانه به تبعيدگاه صاحب خانه منتقل شد. فرورفتگي‌هاي اين درب، حاصل برخورد شديد جيپ شعبان بي مخ با آن است. اين درب آهني، اثري مهم از کودتاي 28 مرداد در استان البرز به شمار مي‌رود. استيفن کينزر خبرنگار ارشد رومه نيويورک تايمز و نويسنده کتاب «همه مردان شاه» اين درب را در احمدآباد ديده و درباره آن مطالبي نوشته است.


5. آيت الله محمد محمدي اشتهاردي (نويسنده و پژوهشگر البرزي) در سال‌هاي پس از کودتا از سوي پاسگاه ژاندارمري اشتهارد بازداشت شد. اتهام او توزيع اعلاميه اعتراضي آيت الله شيخ علي پناه اشتهاردي ديگر عالم البرزي در محکوميت برگزاري جشن سالگرد کودتاي 28 مرداد در اشتهارد بود.


در پايان پيشنهاد مي‌شود قلعه تاريخي احمدآباد که در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده با تدبير هوشمندانه مسئولان کشوري و استاني به «موزه ملي مبارزه ايرانيان با استعمار و استبداد» تبديل شود. موزه اي که در راستاي اهداف انقلاب اسلامي است.


منابع: استيفن کينزر، همه مردان شاه، ترجمه شهريار خوّاجيان، ص 325؛ محمد مصدق، خاطرات و تألمات مصدق، ص 171؛ غلامحسين مصدق، در کنار پدرم مصدق، ص 148؛ حسين عسکري، بيداري دشت کهن، ص 349؛ همان نويسنده، علماي مجاهد استان البرز، ص 148؛ پايگاه اطلاع ‌رساني دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌ العظمي سيد علي ‌اي، 12/4/1395.





يادداشت فوق در وب سايت خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)


 



حسين عسکري، «ردپاي کودتا در البرز»، رومه پيام آشنا، ش 1672، سه شنبه 28 مرداد 1399، ص 8.


يادداشت فوق در رومه پيام آشنا 


 



رومه روزان، شماره 4384، چهارشنبه 29 امرداد 1399، صفحه 2 


 مقاله فوق در رومه روزان    


 



اسناد منتشر شده در وب سايت آرشيو امنيت ملي آمريکا درباره کودتاي 28 مرداد 1335





تبعيد دکتر مصدق به احمدآباد در 13 مرداد 1335  





تنهايي مصدق در تبعيدگاه احمدآباد





آرامگاه و تبعيدگاه مصدق در احمدآباد





روز 23 آبان 1340 محمد رضا شاه پهلوي به همراه فرح ديبا، دکتر علي اميني نخست وزير، مهندس فريور وزير صنايع و معادن، عطاالله خسرواني وزير کار و سميعي وزير پست و تلگراف طي مراسمي کارخانجات نساجي مقدم را در نظرآباد افتتاح کرد.





قدرداني محمد رضا شاه پهلوي از شعبان جعفري





عبدالله مقدم بنيانگذار کارخانجات نساجي مقدم در شهر نظرآباد





قدرداني عبدالله مقدم از شعبان جعفري در کارخانجات نساجي مقدم شهر نظرآباد


 



آيت الله محمد محمدي اشتهاردي در کنار آيت الله شيخ علي پناه اشتهاردي


 

مشخصات

  • جهت مشاهده منبع اصلی و ادامه این مطلب کلیک کنید
  • کلمات کلیدی: مصدق ,مرداد ,شعبان ,مقدم ,حکومت ,کودتاي ,شعبان جعفري ,کارخانجات نساجي ,حکومت پهلوي ,استان البرز ,دکتر مصدق ,محمد محمدي اشتهاردي ,بنيانگذار کارخانجات نساجي ,سايت آرشيو امنيت
  • در صورتی که این صفحه دارای محتوای مجرمانه است یا درخواست حذف آن را دارید لطفا گزارش دهید.

تبلیغات

محل تبلیغات شما

آخرین مطالب این وبلاگ

عکس آقای خامنه ای

برترین جستجو ها

آخرین جستجو ها

کولر گازي و اسپليت ارائه انواع سنگ هاي تزئيني و ساختماني مرمر، گرانيت،تراورتن دکتر کافي شاپ - کافه و قهوه خبرگزاري شمال سخن برتر يونيت دندانپزشکي مجله بازار ناب کيک پرتقالي nail academy